--- title: "Duman dedektörü kaç m²'ye bir konur? Yangın dedektörü yerleşimi ve aralıkları · Colga Bilişim" description: "Duman ve ısı dedektörü kaç m² korur, aralık ve duvar mesafesi ne olmalı? Yarıçap ve alan yöntemleri, kiriş, asma tavan, yüksek tavan ve örnek hesap." url: https://colgabilisim.com/rehber/duman-dedektoru-kac-metrekareye-bir-konur-yerlesim-araliklari/ source: Colga Bilişim language: tr-TR --- > Kaynak: Colga Bilişim — İzmir zayıf akım, CCTV, yangın algılama, yapısal kablolama, veri ağı, sistem odası ve KNX akıllı bina yüklenicisi. > Kanonik URL: https://colgabilisim.com/rehber/duman-dedektoru-kac-metrekareye-bir-konur-yerlesim-araliklari/ > HTML sürümü: https://colgabilisim.com/rehber/duman-dedektoru-kac-metrekareye-bir-konur-yerlesim-araliklari/ ## Kısa cevap - **Tek bir “m² başına dedektör” sayısı yoktur.** Nokta tipi dedektörün koruduğu alan, projede esas alınan tasarım kuralına (BS 5839-1, DIN VDE 0833-2 / VdS 2095, CEN/TS 54-14, NFPA 72), **tavan yüksekliğine, tavan eğimine ve mahal büyüklüğüne** göre değişir. - **Yarıçap yöntemi (BS 5839-1):** tavandaki her nokta en yakın **duman dedektörüne yatayda en fazla 7,5 m**, en yakın **ısı dedektörüne en fazla 5,3 m** uzaklıkta olmalıdır. Kare yerleşimde bu, duman dedektörleri için yaklaşık **10,6 m**, ısı dedektörleri için yaklaşık **7,5 m** aralık demektir. - **Alan yöntemi (DIN VDE 0833-2 / VdS 2095 tipi tablolar):** düz tavanlı, 6 m'ye kadar yükseklikte ve 80 m²'den büyük bir mahalde bir duman dedektörü için tipik değer **60 m²**; 80 m²'ye kadar mahallerde **80 m²**. Isı dedektöründe bu değerler **20–30 m²** bandındadır. - **Her iki yöntemde ortak kurallar:** dedektör **duvar ve bölmelere 0,5 m'den yakın** konmaz; tavana yakın monte edilir; **üfleme menfezlerinden uzak** tutulur; derin kirişler ve tavana yaklaşan raflar mahali **ayrı bölmelere** ayırır. - **Sayı, geometri kontrolüyle doğrulanır.** Alanı bölmek yalnızca alt sınırı verir; ardından mahalin her köşesinin izin verilen yatay mesafe içinde kaldığı paftada kontrol edilir. ## Neden internette farklı sayılar var? Türkiye'de **Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (BYKHY)**, hangi binada algılama sistemi gerektiğini ve cihazların **TS EN 54** serisine uygun olmasını ister; ancak dedektörlerin mahalde hangi aralıkla dizileceğini tek bir tabloyla vermez. Ürün standardı olan TS EN 54-7 (duman) ve TS EN 54-5 (ısı) dedektörün *nasıl çalışacağını* tanımlar, *nereye konacağını* değil. Yerleşim için projelendirmede bir **tasarım kural seti** seçilir: Kural seti Yaklaşım Sık görülen değer (duman, düz tavan) BS 5839-1 (İngiltere) Yarıçap: her noktaya en fazla yatay mesafe 7,5 m yarıçap DIN VDE 0833-2 / VdS 2095 (Almanya) Alan tablosu + en fazla yatay mesafe 60–80 m², 5,8–6,7 m CEN/TS 54-14 (Avrupa teknik şartnamesi) Ulusal uygulamalara atıf, benzer tablolar Ulusal kurala göre NFPA 72 (ABD) Listelenmiş aralık Cihazın listelendiği aralık “Bir dedektör 100 m² korur” gibi yuvarlak sayılar genellikle bu tabloların biri ya da ikisinin karışımından türetilmiş pratik kabullerdir. Sorun, bir paftada iki farklı kural setinin değerlerinin birlikte kullanılmasıdır: örneğin alanı bir tablodan, duvar mesafesini başka bir standarttan almak. **Projenin başında hangi kural setinin esas alınacağı yazılı olarak belirlenmeli** ve tüm pafta o kurala göre çizilmelidir. İdare şartnamesi veya sigorta şirketi belirli bir kuralı istiyorsa o esas alınır. ## Yarıçap yöntemi nasıl uygulanır? Yarıçap yönteminde soru “bu dedektör kaç m² korur?” değil, **“tavandaki en uzak nokta en yakın dedektöre kaç metre?”** sorusudur. - **Duman dedektörü:** her nokta en fazla **7,5 m**. - **Isı dedektörü:** her nokta en fazla **5,3 m**. - **Kare grid:** dedektörler arası mesafe yarıçapın √2 katı, yani duman için ≈10,6 m, ısı için ≈7,5 m; duvara mesafe bunun yarısını geçmez. - **Dar koridor:** dedektörler koridor ekseni boyunca dizilir; koridor dar olduğunda karşı duvarlar yarıçap içinde kaldığından aralık eksen boyunca açılabilir. Koridor sonundaki duvar da yarıçap içinde kalmalıdır. Bu yöntem paftada pergelle (CAD'de daire çizerek) kontrol edilir: her dedektörün etrafına yarıçap çizilir, açıkta kalan tavan noktası kalmamalıdır. ## Alan yöntemi nasıl uygulanır? Alan yönteminde her dedektör için **en fazla koruma alanı (A)** ve **en fazla yatay mesafe (D)** birlikte verilir. Düz veya az eğimli tavan için sık kullanılan değerler: Dedektör Mahal alanı Tavan yüksekliği Koruma alanı (A) En fazla yatay mesafe (D) Duman ≤ 80 m² ≤ 12 m 80 m² ≈ 6,7 m Duman > 80 m² ≤ 6 m 60 m² ≈ 5,8 m Duman > 80 m² 6–12 m 80 m² ≈ 6,7 m Isı ≤ 30 m² ≤ 7,5 m 30 m² ≈ 4,4 m Isı > 30 m² ≤ 7,5 m 20 m² ≈ 3,6 m Tavan eğimi arttıkça sıcak duman sırtta toplandığından koruma alanı büyür; sırt boyunca bir dedektör hattı gerekir. Kesin değerler esas alınan kuralın güncel tablosundan okunmalıdır — bu tablo, yöntemin mantığını göstermek içindir. İki adım vardır: **alan ÷ A** en az dedektör sayısını verir; ardından mahalin her noktasının bir dedektöre **D'den yakın** olduğu kontrol edilir. Uzun ve dar mahallerde ikinci kontrol, birinciden daha fazla dedektör çıkarır. ## Örnek hesap: aynı oda, iki farklı sonuç **12 m × 8 m açık ofis, 96 m², düz tavan, 3 m yükseklik, kiriş yok.** - **Alan yöntemi:** mahal 80 m²'den büyük, tavan 6 m'nin altında → A = 60 m². 96 ÷ 60 = 1,6 → **en az 2 dedektör.** İki dedektör uzun kenarın 1/4 ve 3/4 noktalarına, kısa kenarın ortasına konursa en uzak köşeye mesafe 5,0 m çıkar; D ≈ 5,8 m sınırının içinde kalır. **Sonuç: 2 dedektör.** - **Yarıçap yöntemi:** tek dedektör tavanın ortasına konursa en uzak köşe √(6² + 4²) ≈ 7,2 m olur; 7,5 m sınırının içinde. **Sonuç: 1 dedektör.** Aynı oda için iki farklı ama kendi içinde doğru cevap çıkar. Bu yüzden teklif karşılaştırırken dedektör adedi farkının nedeni çoğu zaman **farklı kural setidir**, hata değil. Teklif ve paftada kullanılan kuralın yazılması, bu tartışmayı baştan kapatır. Dedektör sayısının maliyete etkisini [yangın algılama sistemi maliyeti rehberimizde](https://colgabilisim.com/rehber/yangin-algilama-sistemi-maliyeti-m2-fiyat/) ayrıca ele aldık. **Daha küçük bir mahal: 7 m × 9 m sınıf, 63 m², 3 m tavan.** Alan yönteminde mahal 80 m²'nin altında → A = 80 m², tek dedektör; ortaya konursa en uzak köşe ≈ 5,7 m, D ≈ 6,7 m içinde. Yarıçap yönteminde de tek dedektör yeter. Küçük mahallerde iki yöntem genellikle aynı sonucu verir; fark büyük ve dar mahallerde açılır. ## Mesafe kuralları: duvar, tavan, menfez, aydınlatma Kural Tipik değer Neden Duvar ve bölmeye uzaklık En az 0,5 m Duvar köşesinde hava ölü bölge oluşturur, duman geç ulaşır Tavana uzaklık (duman) Algılama elemanı tavandan ~25–600 mm aşağıda Sıcak duman tavan altında katman oluşturur Tavana uzaklık (ısı) ~25–150 mm Isı tavana çok yakın katmanda yoğunlaşır Üfleme menfezi En az ~1 m; pratikte daha fazla Hava akımı dumanı dedektörden uzaklaştırır, kir taşır Aydınlatma armatürü, kiriş yan yüzü En az ~0,5 m Engel ve ısı kaynağı akışı bozar Raf / bölme üst kotu tavana yakınsa Duvar gibi ele alınır Raf arkası ayrı bölme olur Menfez ve klima kaynaklı sorunlar, devreye alındıktan sonra **yanlış alarmın** en sık nedenlerinden biridir; ayrıntıları [yangın alarmı yanlış alarm nedenleri rehberimizde](https://colgabilisim.com/rehber/yangin-alarmi-yanlis-alarm-nedenleri-nasil-azaltilir/) anlattık. ## Kirişli tavan, asma tavan ve döşeme altı ### Kirişler Sığ kirişler dumanın yayılmasını yavaşlatır ama mahali bölmez; derin kirişler ise her kiriş gözünü **ayrı bir bölme** hâline getirir. BS 5839-1'de eşik, kiriş derinliğinin tavan yüksekliğinin **%10'unu** aşmasıdır; diğer kural setlerinde kiriş derinliği ve göz alanına göre benzer tablolar vardır. Pratik sonuç: nervürlü veya derin kirişli tavanlarda, düz tavan hesabının çıkardığından **daha fazla dedektör** gerekir ve bu, mimari paftalar netleşmeden doğru hesaplanamaz. ### Asma tavan içi ve yükseltilmiş döşeme altı Asma tavan üstündeki boşluk ve yükseltilmiş döşeme altı, içinde **kablo, tava, aydınlatma trafosu** gibi yanıcı yük veya ısı kaynağı taşıyorsa ayrıca korunur. Kural setlerinin çoğunda belirli bir derinliğin (BS 5839-1'de 800 mm) üstündeki boşluklar tam korumada kapsama girer; daha sığ boşluklar risk varsa yine korunur. Gizli kalan dedektörler için iki ayrıntı unutulmamalıdır: - **Paralel ihbar lambası:** asma tavan içindeki dedektörün alarmını koridordan görmeyi sağlar; bakımda ve olay anında hangi bölmenin aktif olduğunu gösterir. - **Erişim kapağı:** dedektör test ve temizlik için ulaşılabilir olmalıdır; kapanmış bir asma tavan içindeki dedektör, periyodik bakımda fiilen test edilemeyen bir cihaz demektir. Sistem odası gibi yükseltilmiş döşemeli ve yüksek hava akışlı mahallerde nokta dedektör yerine aspirasyonlu sistemin neden tercih edildiğini [VESDA rehberimizde](https://colgabilisim.com/rehber/vesda-aspirasyonlu-duman-algilama-sistem-odasi/) anlattık. ## Yüksek tavan, merdiven ve özel mahaller - **Yüksek tavan:** nokta tipi duman dedektörü kural setlerinde genellikle **12 m**'ye kadar, ısı dedektörü daha düşük yüksekliklere kadar kullanılır. Depo, spor salonu, atrium gibi daha yüksek hacimlerde **ışın tipi (TS EN 54-12) lineer dedektör** veya aspirasyonlu sistem değerlendirilir. - **Merdiven ve asansör kuyusu:** düşey şaftlar duman bacası gibi çalışır; her kat sahanlığında ve şaft tepesinde algılama olmalıdır. Kuyu tepesindeki dedektör bakım erişimi düşünülerek konur. - **Mutfak, otopark, kazan dairesi:** duman dedektörü yanlış alarm üretir; ısı veya kombine dedektör seçilir ve alan değeri ısı dedektörü tablosundan okunur. Hangi mahalde hangi tipin seçileceğini [yangın dedektörü seçimi rehberimizde](https://colgabilisim.com/rehber/yangin-dedektoru-optik-duman-isi-kombine-secimi/) özetledik. - **Küçük mahaller:** dolap, şaft, küçük depo gibi hacimlerin kapsama girip girmediği seçilen koruma kategorisine (tam koruma veya kısmi koruma) bağlıdır; “küçük olduğu için atlandı” kararının paftada yazılı olması gerekir. ## Paftadan sahaya: yerleşim nerede bozulur? Dedektör yerleşimi paftada doğru çizilip sahada bozulabilir. En sık görülen nedenler: 1. **Sonradan eklenen bölmeler.** Açık ofis olarak çizilen alana toplantı odası eklendiğinde yeni odanın kendi dedektörü olmalıdır; bölme tavana kadar çıktıysa eski dedektör onu korumaz. 2. **Aydınlatma ve menfez revizyonları.** Asma tavan yerleşimi değiştiğinde dedektör armatür veya menfez dibine kayar. Asma tavan paftası ile yangın paftası **aynı revizyonda** çakıştırılmalıdır. 3. **Raf sistemleri.** Depoya sonradan konan tavana yakın raflar mahali bölmelere ayırır. 4. **Kirişlerin geç fark edilmesi.** Mimari paftada görünmeyen kiriş, kaba inşaatta ortaya çıkar; dedektör sayısı o aşamada yeniden kontrol edilmelidir. Bu kontrollerin inşaatın hangi aşamasında yapılacağını [şantiyede zayıf akım iş sırası rehberimizde](https://colgabilisim.com/rehber/santiyede-zayif-akim-is-sirasi-hangi-is-ne-zaman/) anlattık. Mevcut binada ise yerleşim, keşifte mahal mahal okunur. **Egekent 2 İlkokulu**'nda (Çiğli) mevcut yapı keşfedilip projelendirildi; yangın algılama tarafında dedektör kablolaması ve yangın ihbar hattı TS EN 54 kapsamında, tavan tesisatı ve güzergâhlar etiketlenerek çekildi. Bir okulda sınıf, koridor, merdiven ve teknik mahallerin her biri farklı geometriye sahip olduğundan yerleşim mahal bazında kontrol edilir; ayrıntılar [proje sayfasında](https://colgabilisim.com/egekent-2-ortaokulu/). Dedektörlerin hangi çevrime (loop) bağlanacağı ve izolatörlerin yeri yerleşimle birlikte düşünülür; bunu [yangın algılama çevrimi (loop) tasarımı rehberimizde](https://colgabilisim.com/rehber/yangin-algilama-cevrim-loop-tasarimi-izolator/) ele aldık. Buton, siren ve flaşörün yerleşim kuralları ise ayrı bir konu: [yangın ihbar butonu, siren ve flaşör nereye konur?](https://colgabilisim.com/rehber/yangin-ihbar-butonu-siren-flasor-yerlesimi-nereye-konur/) ## Şartnameye yazılabilecek maddeler - Dedektör yerleşiminde esas alınan tasarım kuralı (ör. BS 5839-1 veya DIN VDE 0833-2) ve koruma kategorisi açıkça belirtilecektir; paftada tek bir kural seti kullanılacaktır. - Her mahal için mahal adı, alanı, tavan yüksekliği, tavan tipi (düz / eğimli / kirişli / asma tavan) ve seçilen dedektör tipi bir **yerleşim tablosunda** verilecektir. - Paftada her dedektörün koruma yarıçapı veya en fazla yatay mesafe kontrolü gösterilecektir. - Asma tavan içi ve yükseltilmiş döşeme altı boşlukların korunup korunmadığı ve gerekçesi yazılacaktır; gizli dedektörlere paralel ihbar lambası ve erişim kapağı öngörülecektir. - Mimari, asma tavan, aydınlatma ve mekanik (menfez) paftalarıyla çakıştırma, cihaz montajından önce yapılacak ve revizyonlar yangın paftasına işlenecektir. - Teslimde dedektör konumları adres numaralarıyla birlikte **as-built** paftaya işlenecektir. Yerleşimin sahada doğrulandığı kabul adımlarını [yangın algılama devreye alma testi rehberimizde](https://colgabilisim.com/rehber/yangin-algilama-devreye-alma-testi/) anlattık. ## Hızlı kontrol listesi - [ ] Esas alınan kural seti paftada yazılı mı? - [ ] Her mahal için alan ÷ koruma alanı **ve** en uzak nokta mesafesi kontrol edildi mi? - [ ] Dedektörler duvar ve bölmelerden en az 0,5 m uzakta mı? - [ ] Menfez, armatür ve kirişlere mesafe kontrol edildi mi? - [ ] Derin kirişli tavanlarda her göz ayrı değerlendirildi mi? - [ ] Asma tavan içi / döşeme altı boşluklar için karar ve gerekçe yazılı mı? - [ ] Gizli dedektörler için paralel ihbar lambası ve erişim kapağı var mı? - [ ] Mutfak, otopark, kazan dairesi gibi mahallerde ısı veya kombine dedektör seçildi mi? - [ ] Sonradan eklenen bölme ve raflar yerleşime işlendi mi? ## Sık sorulan sorular **Bir duman dedektörü kaç metrekare alanı korur?** Esas alınan kurala ve mahale göre değişir. Alan tablolarında düz tavanlı ve 6 m'ye kadar yüksek, 80 m²'den büyük mahallerde tipik değer 60 m², daha küçük mahallerde 80 m²'dir. Yarıçap yönteminde ise alan değil, her noktanın dedektöre en fazla 7,5 m uzaklıkta olması aranır. Sayı her durumda mahal geometrisiyle kontrol edilmelidir. **Isı dedektörü kaç metrekareye bir konur?** Isı dedektörü dumana göre daha geç tepki verdiğinden daha sık konur: alan tablolarında tipik değer 20–30 m², yarıçap yönteminde en fazla 5,3 m'dir. **Dedektör duvara ne kadar yakın olabilir?** Kural setlerinin büyük çoğunluğunda duvar ve bölmelere en az 0,5 m mesafe istenir. Duvar köşesinde hava hareketsiz kalır ve duman dedektöre geç ulaşır. **Asma tavan içine de dedektör konması zorunlu mu?** Boşluğun derinliğine, içinde kablo veya ısı kaynağı bulunup bulunmadığına ve seçilen koruma kategorisine bağlıdır. Korunan boşluklardaki dedektörler için paralel ihbar lambası ve bakım erişimi planlanmalıdır. **İki firmanın teklifindeki dedektör sayısı neden farklı?** Çoğu zaman farklı bir tasarım kuralı veya farklı bir koruma kategorisi kullanıldığı içindir. Tekliflerin hangi kurala göre hazırlandığı ve mahal bazlı yerleşim tablosu istenirse karşılaştırma netleşir. ## Bu yerleşimi kim yapar? Dedektör yerleşimi, yangın algılama **projelendirmesinin** işidir ve mimari, asma tavan ve mekanik paftalarla birlikte okunmalıdır. Binanızda sistemin zorunlu olup olmadığını [yangın algılama hangi binalarda zorunlu rehberimizde](https://colgabilisim.com/rehber/yangin-algilama-sistemi-zorunlu-mu/) özetledik. İzmir ve Ege Bölgesi'nde 5 yılı aşkın süredir yangın algılama, CCTV, yapısal kablolama ve sistem odası işlerini bir arada yürütüyoruz. Projenizdeki dedektör yerleşimini veya mevcut binanızdaki kapsama eksiklerini birlikte gözden geçirmek isterseniz [bize ulaşın](https://colgabilisim.com/iletisim). Yangın algılama hizmetimizin kapsamını [İzmir yangın algılama sistemi](https://colgabilisim.com/yangin-algilama-sistemi-izmir) sayfasında bulabilirsiniz. ### Bu konuda yardım mı lazım? İzmir ve Ege Bölgesi'nde keşif, projelendirme ve kurulum için bize ulaşın. [Teklif al](https://colgabilisim.com/iletisim) İlgili rehberler 1. [Yangın ihbar butonu, siren ve flaşör nereye konur? Montaj yüksekliği, mesafe ve ses seviyesi](https://colgabilisim.com/rehber/yangin-ihbar-butonu-siren-flasor-yerlesimi-nereye-konur/) 2. [Yangın algılama çevrimi (loop) tasarımı: kaç cihaz, kaç bölge, nerede izolatör?](https://colgabilisim.com/rehber/yangin-algilama-cevrim-loop-tasarimi-izolator/) 3. [Yangın algılama sistemi devreye alma testi: hangi adımlar, kim onaylar?](https://colgabilisim.com/rehber/yangin-algilama-devreye-alma-testi/)