--- title: "Kablo tavası hesabı: zayıf akım için genişlik ve dolgu oranı · Colga Bilişim" description: "Zayıf akım kablosu için tava kaç cm olmalı? Dolgu oranı nasıl hesaplanır, hangi yüzde hedeflenir, yükseklik ve ayrı göz nasıl belirlenir?" url: https://colgabilisim.com/rehber/kablo-tavasi-hesabi-genislik-dolgu-orani/ source: Colga Bilişim language: tr-TR --- > Kaynak: Colga Bilişim — İzmir zayıf akım, CCTV, yangın algılama, yapısal kablolama, veri ağı, sistem odası ve KNX akıllı bina yüklenicisi. > Kanonik URL: https://colgabilisim.com/rehber/kablo-tavasi-hesabi-genislik-dolgu-orani/ > HTML sürümü: https://colgabilisim.com/rehber/kablo-tavasi-hesabi-genislik-dolgu-orani/ ## Kısa cevap Kablo tavası hesabı üç satırdır: **her kablonun dış çapından kesit alanını bulun** (A = π × (dış çap ÷ 2)²), **hepsini toplayın**, sonra **hedef dolgu oranına bölün**. Çıkan sayı tavanın gerekli iç kesitidir (genişlik × kenar yüksekliği). Kritik nokta, hangi yüzdeyi hedeflediğinizdir. Kuvvetli akım için ezberlenen **%40–%50**, zayıf akımda yanlış cevaptır: **TIA-569, telekomünikasyon güzergâhlarında tasarımın %25 dolgu oranıyla yapılmasını, %40'ın ise üst sınır olarak görülmesini önerir.** Aradaki fark israf değil, ilerideki her ilave hattın duvar kırdırmadan çekilebilmesidir. İkinci kritik nokta: zayıf akım tavasını **ağırlık değil hacim** belirler. Aşağıdaki örnekte bir katın tüm zayıf akım kabloları toplam **3,6 kg/m** eder — tavanın taşıma kapasitesinin çok altında. Yani "tava dayanır" cümlesi hiçbir şey söylemez; belirleyici olan kesit, kenar yüksekliği ve bükülme yarıçapıdır. ## Bu hesap kimin işi? Sahada tava, şaft ve boru **kuvvetli akım / elektrik taahhüt kapsamındadır**; içinden geçen zayıf akım kablosu ise zayıf akım firmasının işidir. Bu iş bölümünü ve kablolar arası ayrım mesafelerini [zayıf akım ve kuvvetli akım koordinasyonu rehberimizde](https://colgabilisim.com/rehber/zayif-akim-kuvvetli-akim-koordinasyonu/) ayrıntılı ele almıştık. Orada tek bir cümle bırakmıştık: *tava kesiti, zayıf akım metrajı dahil edilerek hesaplanmalıdır.* Bu rehber o cümlenin aritmetiğidir. Pratikte sorun şudur: elektrik projesi çizilirken zayıf akım metrajı çoğu zaman **henüz kesinleşmemiştir**. Kamera sayısı, priz adedi ve kartlı geçiş kapıları ihale sonrasında netleşir; tava ise kaba inşaatta askıya alınmıştır. Bu yüzden tavayı "bugünkü kabloya" göre seçmek, tanımı gereği eksik seçmektir. ## Adım adım: tava kesiti hesabı ### 1. Kablo listesini çıkarın (güzergâh bazında, sistem bazında değil) Hesap **tek bir kesitten** yapılır — o kesitten kaç kablo geçiyorsa o kadar. Ana omurga çıkışı ile kat sonundaki tava aynı genişlikte olmak zorunda değildir; yük azaldıkça tava daralabilir. Tipik bir ofis katı kesitinde neler geçer: - Yatay veri kablosu (Cat6/Cat6A) — priz sayısı kadar - Kamera kabloları (ayrı çekiliyorsa) - Yangın algılama çevrim kablosu (JE-H(St)H / kırmızı ceket) - Anons / seslendirme hattı - Kartlı geçiş kablosu (okuyucu + kilit besleme) - KNX bus hattı - Omurga fiberi ### 2. Gerçek **dış çapı** kullanın, iletken çapını değil Hesaba giren, kablonun ceketiyle birlikte ölçülen dış çapıdır. Bu değer üreticiden üreticiye değişir — bir Cat6A U/UTP 7 mm de olabilir 8,5 mm de. **Şartnamede yazan kablonun kendi veri sayfasını** kullanın; katalog ortalaması ile gerçek arasındaki fark, 48 kablonun toplamında %20'yi geçebilir. ### 3. Kesit alanını bulun ve toplayın Her kablo için: **A = π × (dış çap ÷ 2)²** Kablo Adet Tipik dış çap Birim alan Toplam alan Cat6A U/UTP (veri prizi) 48 7,5 mm 44,2 mm² 2 121 mm² Cat6 (IP kamera) 12 6,0 mm 28,3 mm² 339 mm² Yangın çevrim kablosu 6 7,0 mm 38,5 mm² 231 mm² KNX bus (TP1) 2 6,0 mm 28,3 mm² 57 mm² Omurga fiber 2 8,0 mm 50,3 mm² 101 mm² **Toplam** **70** — — **≈ 2 848 mm²** ⚠ Çaplar örnektir; kendi projenizin kablo veri sayfalarıyla değiştirin. ### 4. Hedef dolgu oranına bölün Hedef Kaynak / kullanım Gerekli tava kesiti **%25** TIA-569 tasarım önerisi (telekom güzergâhı) ≈ 11 400 mm² **%40** TIA üst sınırı; NEC'te güç kablosu sınırı ≈ 7 120 mm² **%50** NEC 392 mutlak üst sınır (kumanda kablosu) ≈ 5 700 mm² ### 5. Kataloğa oturtun 11 400 mm²'yi karşılayan standart ölçüler: **300 × 40 mm** (12 000 mm²) veya **200 × 60 mm** (12 000 mm²). Seçilen tavada gerçekleşen dolgu oranı **%23,7** olur — yani ilk gün tavanın dörtte üçü boştur ve bu **doğru sonuçtur.** Aynı kabloyu 200 × 40 mm'lik bir tavaya koyarsanız dolgu **%35,6** çıkar. Standarda aykırı değildir ama ilerisi için pratikte pay bırakmaz: birkaç yıl sonra eklenecek 20 priz bu tavaya girmez. ## Zayıf akımda belirleyici olan ağırlık değil Yukarıdaki 70 kablonun toplam ağırlığı yaklaşık **3,6 kg/m**'dir. Tava sistemleri **TS EN 61537**'ye göre üretilir ve üreticinin beyan ettiği güvenli çalışma yükü (SWL), belirli bir mesnet aralığında (Türkiye'de yaygın olarak 1,5 m) kg/m cinsinden verilir; sektörde 100–300 mm genişlikteki tavalar için beyan edilen değerler onlarca kg/m mertebesindedir. Yani zayıf akım yükü, mekanik kapasitenin yanında görünmez kalır. Bunun pratik sonucu: **"tava taşır" argümanı zayıf akım tartışmasında geçersizdir.** Tavayı büyüten şey yük değil, şu üç kısıttır: 1. **Hacim** — kesit hesabı (yukarıdaki adımlar). 2. **Kenar yüksekliği ve katman sayısı** — UTP kablolar üst üste yığıldığında alttaki kablo ezilir; ezilen kablo empedansı bozulur ve testte düşer. 3. **Bükülme yarıçapı** — dönüşlerde tavanın genişliği değil, kablonun izin verdiği yarıçap belirleyicidir. ## Kenar yüksekliği: kaç katman kablo? Standart kenar yükseklikleri 35, 40, 60 ve 100 mm'dir. Zayıf akımda tercih, **dar ve yüksek yerine geniş ve alçak** tavadır — çünkü hedef, kabloları mümkün olduğunca **yan yana** tutmaktır. - Kablo yığınının üstü ile tavanın üst kenarı arasında **pay kalmalıdır**; kapaklı tava kullanılıyorsa kapak kabloyu bastırarak kapanmamalıdır. - Yüksek yığın, alttaki kabloya kalıcı basınç uygular. Kılıfı ezilmiş bir Cat6A kablosu gözle sağlamdır ama [permanent link testinde](https://colgabilisim.com/rehber/permanent-link-mi-channel-test-mi-cat6a-sertifikasyon/) NEXT veya return loss kaleminden kalır — ve o noktada kablo çoktan asma tavanın içindedir. - PoE besleyen kablolarda yığın derinliği aynı zamanda bir **ısı** meselesidir: demetin merkezindeki kablo ısısını atamaz. Demet büyüklüğü, kablo sınıfı ve sıcaklık ilişkisini [PoE kablo seçimi rehberimizde](https://colgabilisim.com/rehber/poe-kablo-secimi-cca-saf-bakir-cat6-cat6a/) ele aldık. ## Tava tipi: delikli, tel kafes, kapaklı Tip Zayıf akımda kullanımı **Delikli (perfore) sac tava** En yaygın çözüm; havalandırma sağlar, ilave hat çekmek kolaydır **Tel kafes (kablo sepeti)** Veri kablolamada çok kullanılır — hafif, sahada kesilip yönlendirilebilir, ısı birikmez **Kapaklı / deliksiz kanal** Mekanik koruma ve düzen gerektiren görünür güzergâhlarda; ısı ve dolgu payına dikkat **Merdiven tip** Ağır kuvvetli akım kablosu içindir; zayıf akımda tercih edilmez (kablo desteği aralıklıdır) Kuvvetli akımla aynı tavanın paylaşılması durumunda **ayrı göz veya metalik ayırıcı** şarttır ve ayırıcının kapladığı yer de kesit hesabına girer — mesafe kuralları için yine [koordinasyon rehberine](https://colgabilisim.com/rehber/zayif-akim-kuvvetli-akim-koordinasyonu/) bakın. ## Boru ve şaft tarafı: farklı yüzde, farklı hesap Tava için kullandığınız yüzde, boruda geçerli değildir. Boru doluluk oranı kablo adedine göre değişir: **tek kablo için %53, iki kablo için %31, üç ve daha fazla kablo için %40** yaygın referans değerlerdir. Üç kabloda oranın düşmesinin sebebi geometridir — dairesel kesitte kabloların arasında kalan boşluk kullanılamaz. Boru doluluk oranı, yapı denetim kontrol listelerinde de karşınıza çıkan bir kalemdir; süreç için [yapı denetim ve zayıf akım onay süreci](https://colgabilisim.com/rehber/yapi-denetim-zayif-akim-onay-sureci/) rehberimize bakabilirsiniz. Düşey şaftta ise hesabın kendisi aynıdır, ama iki şey eklenir: **kablo ağırlığının askıya alınması** (düşey inişte kablo kendi ağırlığını taşır, belirli aralıklarla mesnetlenmelidir) ve **yangın durdurucu (firestop)** kesitinin de doldurulmaması gerektiği — kat geçişindeki yalıtım malzemesi de hacim kaplar. ## Bükülme yarıçapı: hesabı geçersiz kılan sessiz kısıt Kesit hesabı doğru olsa bile dönüşlerde iş bozulabilir. Yaklaşık değerler: - **Bakır veri kablosu (Cat6/Cat6A):** montaj sırasında en az **4 × dış çap** - **Fiber optik:** üreticiye göre değişmekle birlikte tipik olarak **10–20 × dış çap** (yük altında daha fazlası) Bunun tavaya yansıması: **T ve dirsek parçaları düz tavayla aynı ölçüde seçilmemelidir.** 90°'lik keskin bir dirsekte kablo demeti tavanın iç köşesine yığılır, dış çap kısıtı ihlal edilir ve fiber hattında kalıcı kayıp oluşur — bu kayıp [OTDR ölçümünde](https://colgabilisim.com/rehber/otdr-nedir-fiber-optik-olcum/) tam olarak o noktada görünür. ## Sahadan: hacim ilk kez teslimde görünür **Rapsodo Yazılım'ın İzmir'deki kurumsal ofisinde** yapısal kablolama sonlandırma, test ve etiketleme işini üstlendik. Bu tür bir teslimde şu tekrar eder: kablo demetinin gerçek hacmi, çekim bitip sonlandırmaya gelindiğinde ilk kez net olarak görülür. Panonun/rack'in önündeki son bir-iki metrede kablolar birbirinden ayrılır, her biri kendi portuna gider ve orada tava veya kanal en dar hâline gelir. Bu yüzden hesabı yaparken en yüklü kesiti — genellikle sistem odası ya da kat dolabı girişini — ayrıca kontrol edin. Kat dolabının kendi kapasitesi ve konumu için [kaç switch, kaç port ve kat dolabı planlaması](https://colgabilisim.com/rehber/kac-switch-kac-port-kat-dolabi-planlama/) rehberimiz bu hesabın devamıdır. ## Şartnameye yazılacak maddeler - Kablo taşıma sistemi **TS EN 61537**'ye uygun olacak; üreticinin beyan ettiği mesnet aralığı ve güvenli çalışma yükü belgelenecektir. - Tava kesitleri, **zayıf akım metrajı dahil edilerek** hesaplanacak; hesap tablosu (kablo adedi, dış çap, toplam alan, dolgu oranı) teklif ekinde sunulacaktır. - Telekomünikasyon güzergâhlarında **tasarım dolgu oranı en fazla %25**, hiçbir kesitte **%40 aşılmayacaktır.** - Kuvvetli akımla ortak güzergâh kullanılması hâlinde **ayrı göz veya metalik ayırıcı** uygulanacak; ayırıcının kapladığı kesit dolgu hesabına dahil edilecektir. - Dönüş ve kat geçişlerinde kabloların **asgari bükülme yarıçapı** sağlanacak; uygun dirsek/T parçaları kullanılacaktır. - Kapaklı tavalarda kapak, kabloya baskı uygulamadan kapanacaktır. ## Sık sorulan sorular **Zayıf akım tavası kaç cm olmalı?** Tek bir doğru genişlik yoktur — kesitten geçen kabloların toplam alanına bağlıdır. Yaygın ofis katlarında 50–70 kablolu bir ana güzergâh için 200–300 mm genişlik ve 40–60 mm kenar yüksekliği tipik çıkar; ama sayı, hesabın kendisinden gelmelidir. **Dolgu oranını %40 alsam olmaz mı?** Standarda aykırı olmaz. Ancak %40 bir **üst sınırdır**, tasarım hedefi değildir. %25 ile tasarlamak, binanın ömrü boyunca eklenecek hatlar için alan bırakır; aradaki maliyet farkı, sonradan ikinci tava askıya almanın maliyetinin çok altındadır. **Kuvvetli akım ve zayıf akım aynı tavadan geçebilir mi?** Geçebilir, ancak ayrı gözde veya ayırıcıyla. Ayrım mesafeleri ve hangi tarafın hangi kapsamda olduğu [koordinasyon rehberinde](https://colgabilisim.com/rehber/zayif-akim-kuvvetli-akim-koordinasyonu/) ayrıntılı. **Tavaya sonradan kablo eklenebilir mi?** Delikli ve tel kafes tavalarda evet — zaten bu yüzden pay bırakılır. Kapalı boruda ise pratikte çoğu zaman hayır; boru dolmuşsa yeni hat için yeni güzergâh gerekir. **Ağırlık hesabı hiç mi gerekmez?** Sadece zayıf akım taşıyan bir tavada nadiren belirleyicidir. Ancak tava kuvvetli akım kablosuyla paylaşılıyorsa veya uzun düşey inişler varsa mekanik hesap ihmal edilmemelidir. **Tel kafes tava mı, sac tava mı?** Veri kablolamada tel kafes yaygın ve pratiktir (ısı birikmez, sahada uyarlanır). Görünür ve darbeye açık güzergâhlarda ya da estetik beklentisi olan mahallerde kapaklı sac tava tercih edilir. ## Özet 1. Hesap üç adımdır: **dış çaptan alan → toplam → hedef dolgu oranına böl.** 2. Zayıf akımda hedef **%25 tasarım dolgu oranıdır**; %40 üst sınır, %50 mutlak sınırdır. 3. Örnek katta 70 kablo ≈ 2 848 mm² eder; %25 hedefiyle **300 × 40 mm** veya **200 × 60 mm** tava çıkar. 4. **Ağırlık belirleyici değildir** (örnekte 3,6 kg/m); belirleyici olan hacim, kenar yüksekliği ve bükülme yarıçapıdır. 5. Boru için yüzdeler farklıdır: 1 kablo %53, 2 kablo %31, 3+ kablo %40. 6. Dirsek ve kat geçişleri hesabı sessizce bozar — asgari bükülme yarıçapını dirsek seçimine yansıtın. 7. Şartnameye **hesap tablosunun teklif ekinde istenmesi** maddesini koyun; tartışmayı baştan bitirir. ## Nasıl yardımcı oluyoruz? Colga Bilişim olarak İzmir ve Ege Bölgesi'nde zayıf akım sistemlerini keşiften devreye almaya kadar tek elden yürütüyoruz. Projelendirme aşamasında kablo metrajını çıkarır, güzergâh kesitlerini ve tava ölçülerini elektrik taahhüt firmasıyla birlikte netleştirir, hesabı teklif ekinde belgeleriz — böylece kaba inşaat kapandıktan sonra "tava yetmedi" tartışması yaşanmaz. [İzmir zayıf akım projelendirme hizmetimiz](https://colgabilisim.com/izmir-zayif-akim-projelendirme) kapsamında proje ve metraj desteği için [bize ulaşabilirsiniz](https://colgabilisim.com/iletisim). ### Bu konuda yardım mı lazım? İzmir ve Ege Bölgesi'nde keşif, projelendirme ve kurulum için bize ulaşın. [Teklif al](https://colgabilisim.com/iletisim) İlgili rehberler 1. [Yapısal kablolama sistem garantisi: 25 yıl nasıl alınır?](https://colgabilisim.com/rehber/yapisal-kablolama-sistem-garantisi-nasil-alinir/) 2. [Halojensiz ve yangına dayanıklı kablo nerede zorunlu?](https://colgabilisim.com/rehber/halojensiz-ve-yangina-dayanikli-kablo-nerede-zorunlu/) 3. [Sistem odası topraklaması: bara, rack ve iletken kesitleri](https://colgabilisim.com/rehber/sistem-odasi-topraklama-espotansiyel-bara-rack/)